Petar Lubarda

PETAR LUBARDA je rođen 1907. u Ljubotinju nedaleko od Cetinja, od oca Đura I. Lubarde, oficira crnogorske vojske, a potom potpukovnika Vojske Kraljevine Jugoslavije, i majke Marije M. Vujović, domaćice. Imao je petoro braće i sestara. On je jedan od najznačajnijih umetnika ovih prostora koji je svojim stvaralaštvom obeležio i odredio tokove slikarstva druge polovine 20. veka. Modernist, odlučnost izraza i stvaralačka snaga odredili su mu istorijski pijedestal koji ga svrstava među najdarovitije i najuticajnije umetnike.

Aktuelnost njegovog dela poklapa se sa evropskim i svetskim tokovima. “Otud se bez mnogo preterivanja može reći da je veliki Petar svojim delom promenio sudbinu jugoslovenskog slikarstva posle Drugog svetskog rata.Njegov podvig odrazio se svojim uticajem i u drugim oblastima našeg umetničkog stvaralaštva. Bio je to znak na putu našeg izlaska iz “kulture u zatvorenom društvu”.

Školovanje je započeo u Ljubotinju, nastavio u Herceg Novom, Splitu, Sinju i Nikšiću, gde stiče prva saznanja o slikarstvu kao profesiji. U Nikšiću, kao đak završnog razreda gimnazije, 1925. priređuje prvu samostalnu izložbu. Iste godine se upisuje na Umetničku školu u Beogradu, gde su mu profesori bili Ilija Šobajić, Ljuba Ivanović i Beta Vukanović. Međutim, nakon nekoliko meseci prekida školovanje i 1926. odlazi u Pariz.

U Parizu (1926-1932)se upisuje na Académie des Beaux Arts, ali zbog loše finansijske situacije i nezadovoljstva, odustaje. Obilazi muzeje i galerije, radi samostalno u jeftinim otvorenim ateljeima. Na njega više utiču klasični majstori (Rembrant, Ticijan, El Greko) nego savremena strujanja. Izlaže na Salonu nezavisnih (Salon des Indépendants) 1927. Sa grupom srpskih umetnika koji žive u Parizu izlaže 1928. u Slavističkom institutu u Parizu. Prvi put samostalno izlaže u Rimu 1929. u Casa dell’ Arte Bragaglia. Prvi susret sa srednjovekovnim fresko-slikarstvom doživeo je u Parizu kada je u izlogu jedne knjižare video otvorenu knjigu sa reprodukcijom „Pokolja Vitlejemske dece” iz Markovog manastira u okolini Skoplja.

Povratak u Jugoslaviju (1932–1938), gde živi u Beogradu, ali često boravi u Crnoj Gori i u Dalmaciji. Već od sledeće godine redovno izlaže na „Prolećnim izložbama slikarskih i vajarskih radova jugoslovenskih umetnika”, a od 1935. i na „Jesenjim izložbama slikarskih i vajarskih radova beogradskih umetnika” u Umetničkom paviljonu „Cvijeta Zuzorić”. Prvu samostalnu izložbu priredio je 1933. godine u Beogradu u Francusko-srpskom klubu. Samostalno izlaže 1934. i 1937. u Umetničkom paviljonu. Ovu drugu izložbu otvorio je Milan Kašanin, upravnik Muzeja kneza Pavla. Izlaže u Jugoslovenskom paviljonu na Svetskoj izložbi u Parizu 1937. i dobija Grand Prix. Postaje član Društva srpskih umetnika „Lada” 1938. sa kojim od tada redovno izlaže.

Pariz (1938–1940): Putuje po Španiji, Nemačkoj, Tunisu, Alžiru i Egiptu. Muzej Jeu de Paume u Parizu otkupljuje sliku Žabljak na Skadarskom jezeru 1938. Slika se danas nalazi u Fonds national d’art contemporain, pri Centru „Žorž Pompidu” u Parizu. Sledeće godine dobija prvu nagradu na internacionalnoj izložbi slikarstva u Hagu.
Zarobljeništvo (1941–1944): rat provodi kao ratni zarobljenik u logorima u Nemačkoj i Italiji. Sve vreme crta i slika.

Posleratne godine (1945–1949): Živi u Beogradu. Oca Đuru streljaju nove komunističke vlasti. Ženi se Verom Protić, studentkinjom Likovne akademije u Beogradu. Učestvuje na izložbama Udruženja likovnih umetnika Srbije. Radi kao profesor na Likovnoj akademiji do 1946. kada ga, kao navodnog predstavnika „formalističke škole”, zajedno sa Milom Milunovićem premeštaju na službu na Cetinje. Učestvuje u formiranju i na prvoj izložbi Udruženja likovnih umetnika Crne Gore. Postaje drugi predsednik ULUCG-a. Učestvuje u formiranju Umetničke škole na Cetinju 1947. Bio je njen profesor i prvi direktor. Boravkom na Cetinju, u ponovnom susretu sa prirodom, Lubarda pravi istorijski zaokret ka uspostavljanju jedne sasvim originalne modernističke koncepcije slike. Ovde nastaju neka njegova kapitalna dela, koja će kasnije biti izložena na istorijskoj izložbi u Umetničkoj galeriji ULUS-a. Tokom 1948. obilazi manastire u Makedoniji i Srbiji. 1950. godine učestvuje na Venecijanskom bijenalu, a 1951. Imao je samostalnu izložbu u Umetničkoj galeriji ULUS-a, koja je predstavljala prekretnicu na tadašnjoj umetničkoj sceni.

Međunarodna afirmacija ( 1952-1960): otvara izložbu u Jugoslovenskom centru u Parizu 1952. Predgovor za katalog napisao Žan Kasu. Dobija pozitivne kritike u Francuskoj. Završava zidnu sliku Kosovski boj za svečanu dvoranu Izvršnog veća Narodne Republike Srbije. Izlaže na Bijenalu u Sao Paolu 1954. gde biva izuzetno zapažen i dobija jednu od tri otkupne nagrade za slikarstvo. Iste godine izlaže u Galeriji Michel Warren u Parizu. Na Trećem bijenalu likovnih umetnosti u Tokiju 1955. dobija jednu od četiri ravnopravne nagrade. Izlaže u Londonu u Galeriji Leichester. Dobija nacionalnu nagradu Gugenhajmove zadužbine 1956. u visini od 1000 dolara za sliku Borba konja. Lubardinom samostalnom izložbom 1958. otvara se novosagrađeni Umetnički paviljon u Titogradu. U okviru Svetske izložbe EXPO u Briselu, u Palais International des Beaux-Arts na izložbi pod nazivom „50 godina moderne umetnosti” uvršćena je i Lubardina slika Mediteran iz 1952. Jedini je jugoslovenski slikar čije je delo reprodukovano u „Istoriji modernog slikarstva” Herberta Rida. U selekciji Zorana Kržišnika, sa D. Džamonjom ponovo izlaže u Jugoslovenskom paviljonu na Venecijanskom bijenalu 1960.

Poslednje godine (1969-1973): 1969. u Galeriji SANU priređuje izložbu sa radovima od 1927. do 1969. Za sliku Sumrak Lovćena dobija nagradu Oktobarskog salona 1970. Odbija da uđe u Odbor za podizanje Njegoševog mauzoleja na Lovćenu. Odbija da izlaže na reprezentativnoj izložbi posleratne umetnosti Crne Gore u Muzeju savremene umetnosti u Beogradu „jer se ne smatra Crnogorcem”. Tri dana pre otvaranja izložbe „Apstraktno slikarstvo u Srbiji 1951–1971” autora Lazara Trifunovića, u Likovnoj galeriji Kulturnog centra Beograda, povlači radove sa obrazloženjem da se ne slaže sa naslovom izložbe. Poklanja dve slike kao prilog velikoj društvenoj akciji izgradnje železničke pruge Beograd–Bar. Dobija nagradu Herderove fondacije za 1972. godinu. Za Narodnu biblioteku Srbije 1973. izvodi svoju poslednju sliku – Prvi srpski ustanak.

Trinaestog februara 1974. Lubarda umire u Železničkoj bolnici u Beogradu. Sahranjen je u Aleji velikana na Novom groblju u Beogradu. Narodni muzej u Beogradu i Muzej savremene umetnosti u Skoplju organizuju komemorativne izložbe radova Petra Lubarde iz svojih zbirki. Skupština Grada Beograda potpisuje ugovor sa umetnikovom udovicom Verom Lubardom o poklonu gradu dela kolekcije (57 slika, 72 crteža i skice, 61 tempera na hartiji, jedna mapa sa 60 skica, kao i originalan nameštaj i pribor koji su se nalazili u Lubardinom ateljeu) i otvaranju spomen-galerije „Atelje Petra Lubarde”. Vrlo brzo nakon otvaranja, atelje je zatvoren zbog nedefinisanih odnosa sa Verom Lubardom.

 

 

 U PONUDI VELIKI IZBOR AUTORSKIH RADOVA SAVREMENIH SLIKARA

DOBRODOŠLI!!!

 

 


 


Prijatelji:

Yuportal

Raskrsnica linkova

beograd

Belgradian

The Culture Trip

Belgrade my Way

In Your Pocket

Spotted by Locals

 

Ukupno poseta: 187803
juče: 285
danas: 93